معافیت مالیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان

معافیت مالیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان نسبت به درآمدهایی اعمال می‌شود که مصادیق فعالیت دانش‌بنیان آنها توسط کارگروه ارزیابی و تشخیص تایید و در سال مالی مشخص به سازمان امور مالیاتی ارسال شده باشد. دامنه این معافیت، نحوه درخواست، زمان‌بندی و الزامات اظهارنامه و اسناد مالی در مقررات بیان‌شده مشخص شده است.

قانون معافیت‌های مالیاتی دانش‌بنیان

مطابق آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات، تمام درآمد یک مجموعه به صورت خودکار مشمول معافیت نیست. تنها بخشی از درآمد که با نظر کارگروه ارزیابی و تشخیص به عنوان مصادیق فعالیت دانش‌بنیان تایید شده و در سال مالی مشخص به سازمان امور مالیاتی ارسال شود، از معافیت برخوردار خواهد بود.

درآمدهای مشمول مالیات شرکت‌های دانش‌بنیان ناشی از قراردادها و فعالیت‌های تحقیق و توسعه، تجاری‌سازی و تولید محصولات و خدمات دانش‌بنیان، به مدت پانزده سال از مالیات موضوع ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم معاف شده‌اند. این معافیت نسبت به مالیات افراد حقیقی، از جمله کارکنان شرکت، اعمال نمی‌شود.

معافیت مالیاتی کارکنان شرکت‌های دانش‌بنیان

کارکنان شرکت‌های دانش‌بنیان از معافیت مالیاتی موضوع ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم برخوردار نمی‌شوند. با این حال، مجموعه‌های مستقر در پارک‌های علم و فناوری می‌توانند با هماهنگی مدیریت پارک‌ها از معافیت مالیات بر حقوق کارکنان مستقر در پارک علم و فناوری برخوردار شوند.

مالیات بر ارزش افزوده شرکت‌های دانش‌بنیان

شرکت‌های دانش‌بنیان معافیت مالیاتی ارزش افزوده ندارند. همچنین مصادیق فعالیت‌های دانش‌بنیان باید هر سال به‌روزرسانی و پس از تایید مجدد کارگروه به سازمان امور مالیاتی معرفی شوند. بنابراین تایید کالا یا خدمات در یک سال، به معنای معافیت پانزده‌ساله آن نیست.

ملاک اعمال معافیت مالیاتی، فهرست کالا و خدماتی است که در همان سال به سازمان امور مالیاتی ارسال شده باشد. از این رو، تایید یک کالا یا خدمت در سال مشخص، به تنهایی ملاک اعمال معافیت در سال‌های بعد نخواهد بود.

نحوه درخواست معافیت مالیاتی

شرکت‌هایی که در کارگروه ارزیابی و تشخیص شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان به عنوان شرکت دانش‌بنیان تولیدکننده کالا و خدمات دانش‌بنیان یا نوپا تایید شده‌اند، لازم است در پایان هر سال به کارتابل خود در سامانه دانش‌بنیان مراجعه و درخواست خود را به دبیرخانه ارسال کنند.

دبیرخانه پس از بررسی و تایید اطلاعات شرکت و به‌روزرسانی کالاها و خدمات، اسامی شرکت‌ها و مصادیق فعالیت‌های دانش‌بنیان آنها را به سازمان امور مالیاتی ارسال می‌کند. در صورت مراجعه نکردن اشخاص برای پیگیری فرآیند سالانه ارزیابی، دبیرخانه تعهدی به ارسال محصولات آنها به سازمان امور مالیاتی نخواهد داشت.

زمان‌بندی اعلام معافیت مالیاتی

کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت‌های دانش‌بنیان پس از ارزیابی محصولات، حداکثر تا پایان خرداد ماه هر سال اسامی کالا و خدمات مورد تایید هر شرکت را برای درج در اظهارنامه مالیاتی از طریق کارتابل شرکت در سامانه دانش‌بنیان اطلاع‌رسانی می‌کند.

سپس اسامی شرکت‌ها همراه با مصادیق فعالیت‌های دانش‌بنیان آنها در نیمه دوم هر سال به سازمان امور مالیاتی کشور ارسال می‌شود. شرکت‌هایی که اطلاعات آنها به هر نحوی محرمانه است نیز باید طبق همین زمان‌بندی به مرکز مشاوره دانش‌بنیان مراجعه کنند.

معافیت‌های مالیاتی دیگر

معافیت مالیاتی موضوع ماده 3 قانون صرفاً به درآمدهای ناشی از مصادیق فعالیت‌های دانش‌بنیان مربوط است که مدارک آن توسط کارگروه مربوط به سازمان امور مالیاتی ارسال می‌شود. بنابراین ممکن است بخش دیگری از درآمد شرکت مشمول مالیات باشد.

در این موارد، شرکت‌ها می‌توانند برای تمام یا بخشی از فعالیت‌های خود از دیگر معافیت‌های مالیاتی مانند معافیت شرکت‌های دارای پروانه بهره‌برداری، موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم، استفاده کنند؛ مشروط بر اینکه برای هر بخش از درآمد تنها از یک معافیت استفاده شود.

مدارک لازم برای درخواست معافیت

با توجه به تعهدنامه شرکت‌های دانش‌بنیان، این شرکت‌ها موظف‌اند برای بهره‌برداری از کل مبلغ معافیت مالیاتی، در زمینه‌های مرتبط با کالا و خدمت تاییدشده هزینه کنند. موارد بیان‌شده عبارت‌اند از:

• تولید محصول جدید مبتنی بر تحقیق و توسعه
• ارتقای کیفی محصولات یا بهبود فرآیند تولید
• توسعه بازارهای صادراتی محصولات دانش‌بنیان
• خرید تجهیزات آزمایشگاهی و تجهیزات تحقیق و توسعه
• ایجاد شرکت‌ها یا موسسات زایشی و سرمایه‌گذاری در موسسات یا شرکت‌های نوپا
• همکاری‌های استراتژیک تحقیقاتی داخلی و خارجی برای توسعه یا تولید محصول

گزارش هزینه‌های انجام‌شده نیز باید در مراحل مختلف ارزیابی قابل ارائه باشد.

آخرین مهلت استفاده از معافیت

شرکت‌های متقاضی استفاده از معافیت مالیاتی ماده 3 قانون، مربوط به محصولات دانش‌بنیان، لازم است اظهارنامه مالیاتی خود را حداکثر تا 15 مرداد ماه در صورتی که سال مالی شرکت آخر سال شمسی باشد، به دبیرخانه کارگروه ارسال کنند.

نحوه تکمیل اظهارنامه شرکت‌ها

موسسات و شرکت‌های متقاضی استفاده از معافیت‌های ماده 3 قانون باید هر سال بخش مربوط به معافیت شرکت‌های دانش‌بنیان را در ردیف 29 جدول شماره 6 اظهارنامه مالیاتی تکمیل کنند. مصادیق فعالیت‌های دانش‌بنیان و تاریخ تایید هر یک نیز باید درج شود.

معافیت‌های مالیاتی شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان از تاریخ صدور تاییدیه در کارگروه قابل اعمال است.

معافیت مالیاتی در پارک‌ها

در قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان، در دو ماده 3 و 9 به معافیت‌های مالیاتی اشاره شده است. معافیت ماده 3 مربوط به شرکت‌های دانش‌بنیان مورد تایید کارگروه است و به مدت پانزده سال اعمال می‌شود. معافیت ماده 9 نیز مربوط به شرکت‌های مستقر در پارک علم و فناوری است.

معافیت موضوع ماده 9 به مدت بیست سال برای واحدهای پژوهشی، فناوری و مهندسی و کارکنان شاغل در آنها اعمال می‌شود. شرکت‌های مورد تایید کارگروه الزام به استقرار در پارک‌های علم و فناوری ندارند و می‌توانند بدون محدودیت جغرافیایی فعالیت کنند.

شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک علم و فناوری که مورد تایید کارگروه نیز قرار گرفته‌اند، می‌توانند به طور همزمان از معافیت‌های ماده 3 و ماده 9 استفاده کنند. اعمال معافیت ماده 3 مانع اعمال معافیت ماده 9 نیست؛ با این حال، هر بخش از درآمد تنها می‌تواند از یک معافیت استفاده کند.

در تکمیل جدول معافیت‌های اظهارنامه، شرکت‌های مستقر در پارک باید ردیف 30 جدول 6 را با توجه به فعالیت‌های مربوط تکمیل کنند. در صورت تایید کارگروه و ارسال درخواست استفاده از معافیت، درآمدها و هزینه‌های محصولات دانش‌بنیان مورد تایید نیز در ردیف 29 اعلام می‌شود.

اصول مالی و حسابداری شرکت‌ها

شرکت‌های دانش‌بنیان برای اجرای فرآیند معافیت مالیاتی باید قوانین و اصول مرتبط با سازمان امور مالیاتی را رعایت کنند. مهم‌ترین موارد بیان‌شده شامل موارد زیر است:

• پلمپ دفاتر مالی هر سال پیش از شروع همان سال مالی
• تحریر دفاتر مالی مطابق آیین‌نامه‌های مورد تایید وزارت امور اقتصاد و دارایی
• ارسال اظهارنامه، ترازنامه و حساب سود و زیان متکی به دفاتر تجاری
• ارائه جداگانه فهرست حقوق کارکنان به سازمان امور مالیاتی
• ارائه صورت معاملات فصلی به سازمان مربوط
• رعایت قواعد مربوط به نام تجاری محصولات دانش‌بنیان در اسناد مالی و قراردادهای فروش

برای هر کالا یا خدمت تاییدشده باید در قراردادهای فروش، صورتحساب‌های فروش و اسناد و دفاتر مالی فقط از یک نام تجاری استفاده شود؛ نامی که پس از تایید کارگروه در کارتابل شرکت قابل مشاهده است.

در فاکتورهای فروش، اطلاعات خریدار و فروشنده شامل نام، شناسه ملی، شماره اقتصادی، آدرس دقیق، کدپستی، تلفن و تاریخ فروش نیز باید لحاظ شود. محصولات تاییدشده پس از تایید کارگروه در کارتابل سامانه دانش‌بنیان و قسمت «کالا/خدمات ارزیابی‌شده» قابل مشاهده هستند.

تعامل با سازمان امور مالیاتی

رسیدگی به درخواست‌های معافیت مالیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان به گروه‌هایی متشکل از ماموران مالیاتی دارای تخصص در این زمینه محول شده است. اشخاص می‌توانند با مراجعه به اداره امور مالیاتی استان و شهر خود، از گروه تخصصی ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان اطلاع پیدا کنند.

مصادیق مشمول معافیت و اطلاعات کالا و خدمات دانش‌بنیان هر شرکت در پیوست بخشنامه سالانه کارگروه به سازمان امور مالیاتی ارائه می‌شود و ممیزان مالیاتی علاوه بر آن، در سامانه طرح جامع سازمان امور مالیاتی نیز امکان دسترسی به این مصادیق را خواهند داشت.

معافیت محصولات سنوات قبل

نحوه استفاده از معافیت‌های مالیاتی برای شرکت‌هایی که محصولات دانش‌بنیان خود را به فروش نرسانده‌اند یا در سال مالی مشخص زیان‌ده بوده‌اند، در بخشنامه رسیدگی به حساب تعدیلات سنواتی مشخص شده است.

بر اساس بخشنامه بیان‌شده، اقلام مربوط به هزینه‌های سنوات قبل در شرایط مقرر به عنوان اقلام بدهکار حساب برگشت و به درآمد مشمول مالیات عملکرد مورد رسیدگی اضافه نخواهند شد. شرکت‌هایی که کالا و خدمات دانش‌بنیان آنها در سال مالی جاری فروشی نداشته یا در اظهارنامه مالیاتی زیان‌ده هستند، باید توجه کنند که زیان آورده‌شده در قسمت معافیت‌های مالیاتی نمی‌تواند در سال‌های آینده مستهلک شود.

جمع‌بندی

معافیت مالیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان به درآمدهای ناشی از مصادیق فعالیت‌های دانش‌بنیان تاییدشده اختصاص دارد و برای اعمال آن، فرآیند ارزیابی و ارسال اطلاعات، تکمیل اظهارنامه و رعایت الزامات مالی اهمیت دارد. شرکت‌های مستقر در پارک‌های علم و فناوری نیز با شرایط بیان‌شده می‌توانند از مبانی مقرر در مواد 3 و 9 استفاده کنند و برای هر بخش درآمد تنها یک معافیت را اعمال نمایند.